{"id":3349,"date":"2023-11-28T11:55:00","date_gmt":"2023-11-28T11:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/digires.lt\/fact\/kodel-is-tiesu-sprogo-spacex-raketa\/"},"modified":"2024-01-04T12:37:26","modified_gmt":"2024-01-04T12:37:26","slug":"kodel-is-tiesu-sprogo-spacex-raketa","status":"publish","type":"fact","link":"https:\/\/digires.lt\/en\/fact\/kodel-is-tiesu-sprogo-spacex-raketa\/","title":{"rendered":"Kod\u0117l i\u0161 ties\u0173 sprogo \u201eSpaceX\u201c raketa?"},"content":{"rendered":"\n<p>Pastaruoju metu socialini\u0173 tinkl\u0173 naudotojai teigia, kad Elono Musko \u012fmon\u0117s \u201e<a href=\"http:\/\/www.delfi.lt\/temos\/spacex\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">SpaceX<\/a>\u201c paleista\u00a0<a href=\"http:\/\/www.delfi.lt\/temos\/raketa\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">raketa<\/a>\u00a0pataik\u0117 \u012f nematom\u0105 dangaus kupol\u0105 ir sprogo. Ta\u010diau toks teiginys neatitinka tikrov\u0117s.<\/p>\n\n\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/g.delfi.lt\/projektai\/melo-detektorius\/i\/polygraph\/?type=1&amp;v1\" frameborder=\"0\" width=\"100%\" height=\"96px\"><\/iframe><\/p>\n<h4>Teiginiai<\/h4>\n<p>\u201eSpaceX\u201c raketa \u201eStarship IFT-2\u201c atsitrenk\u0117 \u012f dangaus kupol\u0105.<\/p>\n<h4>Verdiktas<\/h4>\n<p>Melas. \u201eSpaceX\u201c teigimu, raketos savaiminio susinaikinimo mechanizmas suveik\u0117 po to, kai ji prarado signal\u0105 su misijos kontrol\u0117s centru, o ne d\u0117l to, jog atsitrenk\u0117 \u012f kupol\u0105. Vie\u0161ai prieinama informacija rodo, kad raketos ir kosminiai laivai nesusiduria su kupolais keliaudami i\u0161 \u017dem\u0117s atmosferos arba gr\u012f\u017edami \u012f j\u0105.<\/p>\n<h4>Melo detektoriaus komentaras<\/h4>\n<p>\u201eSpaceX\u201c raketa \u201eStarship IFT-2\u201c, sukurta skraidinti astronautus \u012f M\u0117nul\u012f ir u\u017e jo rib\u0173, pirm\u0105 kart\u0105 pasiek\u0117 kosmos\u0105. Ta\u010diau po 9 minu\u010di\u0173 skryd\u017eio \u201eSpaceX\u201c prarado signal\u0105 su raketa ir \u0161i susprogo (<a href=\"https:\/\/edition.cnn.com\/world\/live-news\/spacex-starship-launch-scn\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010dia<\/a>).<\/p>\n<p>\u201eSpaceX\u201c \u012fmon\u0117s teigimu, raketos sprogimas \u012fvyko po to, kai dingo jos signalas su misijos kontrol\u0117s centru, o tada ir suveik\u0117 savaiminio susinaikinimo mechanizmas (<a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/science\/2023\/nov\/18\/elon-musk-spacex-loses-contact-with-starship-rocket-after-second-launch-attempt#:~:text=The%20company%20believes%20the%20rocket's,four%20minutes%20into%20its%20flight.\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010dia<\/a>). Tokiu mechanizmu siekiama i\u0161vengti netik\u0117t\u0173 padarini\u0173, t.y., kad nekontroliuojama raketa negr\u012f\u017et\u0173 \u012f \u017dem\u0119 ir nesukelt\u0173 pavojaus \u017emon\u0117ms ir aplinkai (<a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/topics\/engineering\/flight-termination-system\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010dia<\/a>).<\/p>\n<p> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/g.dcdn.lt\/images\/pix\/klaidinanti-zinute-95206381.jpg\" width=\"600\" height=\"600\"\/> <\/p>\n<p>Tai jau antras \u201eStarship\u201c raketos bandymas \u0161iais metais. Baland\u017eio m\u0117nes\u012f \u201eStarship\u201c kapsul\u0117 tur\u0117jo atsiskirti nuo pirmosios pakopos raketos stiprintuvo, bet atsiskyrimas ne\u012fvyko ir raketa prad\u0117jo suktis. Pra\u0117jo daugiau nei 40 sekund\u017ei\u0173 kol raketos susinaikinimo funkcija \u012fsijung\u0117 ir raketa sprogo (<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2023\/04\/29\/science\/elon-musk-spacex-starship.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010dia<\/a>).<\/p>\n<p>Ta\u010diau dangaus kupolas negal\u0117jo sukelti raketos sprogim\u0173.<\/p>\n<p>\u201e<a href=\"http:\/\/www.delfi.lt\/temos\/nasa\" title=\"NASA\" class=\"ttl_link textTag_39127247\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">NASA<\/a> Goddard\u201c kosmini\u0173 skryd\u017ei\u0173 centro komunikacijos vadov\u0117 Lora Bleacher agent\u016brai \u201eReuters\u201c teig\u0117, kad NASA yra \u012fvykd\u017eiusi daugyb\u0119 raket\u0173 ir erdv\u0117laivi\u0173 skryd\u017ei\u0173 \u012f Saul\u0117s sistem\u0105 ir u\u017e jos rib\u0173, ta\u010diau su minimu kupolu neteko susidurti (<a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/article\/factcheck-earth-dome-firmament\/fact-check-the-earth-is-not-covered-by-a-dome-or-firmament-idUSL1N31W2RO\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010dia<\/a>).<\/p>\n<p>Daugiau nei 90 met\u0173 fiksuojamos nuotraukos vir\u0161 \u017dem\u0117s atmosferos, bet jose nesimato dangaus kupolo (<a href=\"https:\/\/www.nasa.gov\/history\/90-years-of-our-changing-views-of-earth\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010dia<\/a>).<\/p>\n<p>Nuo 1958 m. NASA \u012f kosmos\u0105 paleido daugiau nei 250 kosmini\u0173 aparat\u0173, ra\u0161oma agent\u016bros interneto svetain\u0117je (<a href=\"https:\/\/science.nasa.gov\/science-missions\/?order=launch_date+desc&amp;pageno=5&amp;internal-terms=4479\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010dia<\/a>). NASA taip pat yra atlikusi \u0161imtus skryd\u017ei\u0173 \u012f kosmos\u0105 su \u017emon\u0117mis, pradedant \u201eMerkurijus\u201c paleidimu 1961 m. (<a href=\"https:\/\/www.nasa.gov\/learning-resources\/for-kids-and-students\/what-was-project-mercury-grades-5-8\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010dia<\/a>), bet agent\u016brai neteko susidurti su kupolu.<\/p>\n<p>Kitai \u201eSpaceX\u201c raketai \u201e<a href=\"http:\/\/www.delfi.lt\/temos\/falcon-9-0\" title=\"Falcon 9\" class=\"ttl_link textTag_68361368\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Falcon 9<\/a>\u201c prireik\u0117 daugyb\u0117s nes\u0117kming\u0173 bandym\u0173 ir sprogim\u0173, kol galiausiai pavyko s\u0117kmingai pakilti ir nusileisti. Dabar raketa reguliariai gabenami \u017emon\u0117s ir daiktai \u012f Tarptautin\u0119 kosmin\u0119 stot\u012f. Vien tik \u0161iais metais \u201eFalcon 9\u201c atliko daugiau nei 70 s\u0117kming\u0173 skryd\u017ei\u0173 (<a href=\"https:\/\/edition.cnn.com\/world\/live-news\/spacex-starship-launch-scn\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u010dia<\/a>).<\/p>\n<ul>\n<li>\u0160altiniai<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/edition.cnn.com\/world\/live-news\/spacex-starship-launch-scn\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">SpaceX Starship rocket lost in second test flight<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/science\/2023\/nov\/18\/elon-musk-spacex-loses-contact-with-starship-rocket-after-second-launch-attempt\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">SpaceX\u2019s Starship reaches space for first time but explodes moments later<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/topics\/engineering\/flight-termination-system\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Flight Termination System<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2023\/04\/29\/science\/elon-musk-spacex-starship.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">SpaceX Rocket Struggled to Self-Destruct as It Spun Out of Control<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/article\/factcheck-earth-dome-firmament\/fact-check-the-earth-is-not-covered-by-a-dome-or-firmament-idUSL1N31W2RO\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Earth is not covered by a dome or \u2018firmament\u2019<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.nasa.gov\/history\/90-years-of-our-changing-views-of-earth\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">90 Years of Our Changing Views of Earth<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/science.nasa.gov\/science-missions\/?pageno=5&amp;order=launch_date+desc&amp;internal-terms=4479\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">NASA Science Missions<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.nasa.gov\/learning-resources\/for-kids-and-students\/what-was-project-mercury-grades-5-8\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">What Was Project Mercury? (Grades 5-8)<\/a><\/li>\n<\/ul>","protected":false},"featured_media":0,"template":"","meta":{"inline_featured_image":false,"ub_ctt_via":""},"class_list":["post-3349","fact","type-fact","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/digires.lt\/en\/wp-json\/wp\/v2\/fact\/3349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/digires.lt\/en\/wp-json\/wp\/v2\/fact"}],"about":[{"href":"https:\/\/digires.lt\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/fact"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/digires.lt\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}